Presidency As An Actor Of Executive İn The Islamic Republic Of Iran

M. Serkan TAFLIOĞLU
2.580 876

Öz


Bir ülkenin iç ve dış siyasetini iyi anlaşılması ve kavranması için o ülkenin anayasal kurumlarının birbiri arasındaki ilişki ve hukuki konumlarının iyi bilinmesi gerekmektedir. Klasik parlamenter sistemlerde Devlet Başkanlığı (Anayasal Monarşiler hariç) Cumhurbaşkanlığı makamı tarafından temsil edilmektedir. İran İslam Cumhuriyeti anayasal sisteminde ise bu durum farklı bir durumdadır. İran’da devlet başkanlığı ve en üst makam olarak Velâyet-i Fakîh makamı bulunmaktadır. Cumhurbaşkanı ise devlet protokolünde ikinci konumda bulunmaktadır. Anayasal düzen içerisinde İran Silahlı Kuvvetleri Komutanını ve Kuvvet Komutanlarını, İran Yüksek Yargı Başkanı gibi birçok hayati makamın başkanı Cumhurbaşkanı tarafından değil Velâyet-i Fakîh makamında bulunan Rehber tarafından atanmaktadır. Rehber, İran İslam Cumhuriyetinin siyasi ve dini lideri olmakla beraber hukuki ve siyaset bilimi açısından devlet başkanı konumundadır. İran anayasal sisteminde cumhurbaşkanın yetki ve konumunun iyi bilinmemesi İran siyasetini özellikle seçim dönemlerinde yanlış değerlendirilmesine sebep olmaktadır. Bu zeminde çalışmamızda İran İslam Cumhuriyetinde Cumhurbaşkanlığının konum ve yetkilerinin birincil kaynaklar üzerinden ortaya koymaya çalışacağız.

Anahtar kelimeler


İran İslam Cumhuriyeti, Humeyni, RehberJEL Kodu: K 40

Tam metin:

PDF

Referanslar


ARESTE, Hüseyin Cevan, Mebany-i Hâkimiyet der Kanun-i Esasi Cumhuri İslami İran, Merkezi Tahkikat-ı İlmi, Debirhaney-i Meclis-i Hobregan-ı Rehberi, Kum, 1382.

DERVİŞEND, Ebu Fazıl, “Mahdudiyet-i Selahiyet-i Reis-i Cumhur Nisbet ve Mesuliyet-i İcray-i Kanun-i Esasi, 1391/4/21, http://www.shora-gc.ir, ( 4 October 2012)

İSFAHANİ, Kazım Kuhi, Damney-i Selahiyet-i Reis-i Cumhur der İcray-ı Kanuni Esasi, 1391/4/26, http://www.shora-gc.ir ( 5 October 2012 )

Kanun-i Esasiy-i Cumhuri İslami İran, Intişarat-ı Muavinat-ı Pejuheş, Tedvin, Tenkih-i Kavanin-i Mukarrerat, Tahran, 1380

Mecmuayı Kavanin-i Saal-i 1365, Çapp-ı Ruznamey-i Resmi.

MEHRPUR, Hüseyin, “Mesuliyet-i Reis-i Cumhur der Icray-i Kanun-i Esasi ve Caygah-ı Heyet-i Peygiri ve Nezaret ber İcray-i Kanun-i Esasi”, Mehrpur, Huseyin(Ed.), Reis-i Cumhur ve Mesuliyet-i İcray-i Kanun-i Esasi, İntişaratı İttilaat, Tahran, 1380.

MEHRPOUR, Hussein, “Iranian President’s Duty to Implement the constitution and the Task of the Follow-up and Supervision Board”, Discourse: An Iranian Quarterly, Vol.1, No. 2( Fall 1999): 85-114

SHABANİ, Kasım, Hukuk-i Esasi ve Sahtar-ı Hukumet-i Cumhuri Islami Iran, Insharatı Ittılaat, Tahran 1381.

Seyyid Muhammed Haşimi, Hukuk-u Esasi Cumhuri İslami İran, Cildi Devvom, Neşri Dadgoster, Tahran 1380.

TAFLIOĞLU, M. Serkan, Humeyni ve İran İslam Devrimi, Kripto, Ankara 2010.