Etkin Bir İç Kontrol Sisteminin İç Denetim Faaliyetine ve İç Denetçilere Katkısı

Ruveyda KIZILBOĞA, Filiz ÖZŞAHİN
8.632 1.577

Öz


ŞAHİN ÖZ İşletmelerin rekabet üstünlüğü sağlama ve varlıklarını sürdürebilmeleri için işletme içerisinde meydana gelebilecek hataların önlenmesi, muhtemel risklerin belirlenmesi ve bunlara karşı önlem alınmasını sağlamak amacıyla iç kontrol sistemlerini ve iç denetim birimlerini oluşturmaları önem arz etmektedir. Son yıllarda devlet politikasında da önemi giderek artan iç kontrol sistemi ve iç denetim faaliyetlerine birçok araştırmacı ve kurum yöneticisi de büyük önem göstermeye başlamıştır. Bu nedenle iç kontrol ve iç denetim kavramları açıklanarak ve her ikisi arasındaki ilişki ortaya konularak literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Yapılan incelemeler neticesinde etkin bir iç kontrol sisteminin iç denetçilere katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda etkin bir iç kontrol sisteminin varlığı kurumsal hedeflere ulaşmada sürdürülebilirliği sağlamakta ve iç denetçilerin kuruma değer katma ve kurumu geliştirme fonksiyonlarını destekleyici danışmanlık hizmetine yoğunlaşmalarına imkân sunmaktadır. Çalışmada son olarak araştırmanın bir takım kısıtları olduğu belirtilmiş ve gelecek araştırmalar için bazı öneriler sunulmuştur.

Anahtar kelimeler


Denetim, İç Kontrol, İç DenetimJEL Sınıflaması: M42, M40

Tam metin:

PDF

Referanslar


ACAR, İbrahim. A. ve Elif A. ŞAHİN. (2009), “Plan ve Bütçe İlişkisi Açısından İç Denetim”, Maliye Dergisi, Sayı: 156, 83-103.

AKIŞIK, Orhan. (2005). “İç Kontrol Sistemi ve Bağımsız Denetim İçindeki Yeri”, Muhasebe ve Denetime Bakış, Sayı: 14, 89-102.

AKSOY, Tamer. (2005). Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Ulusal ve Uluslararası Düzenlemelerle Uyumlu Çok Yönlü Bir İç Kontrol Anket Formu Önerisi”. Mali Çözüm Dergisi, Ekim-Kasım-Aralık, Sayı 73, 168-202.

AKSOY, Mehmet. (2008). “Kamuda İç Kontrol & İç Denetim”, Ankara: Muhasebat Kontrolörleri Derneği.

AKYEL, Recai. (2010). “Türkiye’de İç Kontrol Kavramı, Unsurları ve Etkinliğinin Değerlendirilmesi”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, Cilt 17, Sayı 1, 83-98.

ALAGÖZ, Ali. (2008). “İşletmelerde İç Kontrol Sisteminin Önemi ve Denetim Komiteleri ile İç Denetim Birimi İlişkisinin Hata ve Hilelerinin Önlenmesindeki Rolü”, Editörler: Doğan Zeki, İnal Mehmet Emin, Güncel İşletmecilik Konuları, Konya: Tablet Yayınları, 95-126.

ALICI, Orhan V. (2006). “Belediyelerde İç Denetim”, Mahalli İdareler Aylık Mesleki Mevzuat Dergisi, Ekim, Yıl: 16, Sayı: 147, 48-54.

ARAS, Rıdvan. (2007). “İç Denetim ve Türk Kamu Yönetimindeki Gelişim”, Birlik Dergisi, Aralık, Sayı: 8, 18-27.

BAŞPINAR, Ahmet. (2005). “Türkiye’de ve Dünyada Denetim Standartlarının Oluşumuna Genel Bir Bakış”, Maliye Dergisi, Ocak-Nisan, Sayı: 148, 35-62.

BOZKURT, Nejat (1995). “Bağımsız Denetimde İç Kontrol Yapısının Tanınması ve Kontrol Riskinin Değerlendirilmesi”, Öneri Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:1, Sayı: 2, 29-34.

CANGEMİ, Michael P. ve Tommie SİNGLETON (2003). Managing The Audit Function: A Corporate Audit Department Procedures Guide, Third Edition, John Willey & Sons, İnc., New Jersey.

COOK, John W. ve Gary M. WİNKLE. (1984). Auditing, Third Edition, Houghton Mifflin Company U.S.A.

CORAM, P., C. Ferguson ve R. Moroney. (2008). Internal Audit, Alternative Internal Audit Structures and the Level of Misappropriation of Assets Fraud, Accounting and Finance, Cilt: 48, 543-559.

CÖMERT DOYRANGÖL, Nuran (2002). “İşletme Çevresindeki Olumsuz Gelişmeler Karşısında İç Denetimin Yeri ve Önemi”, Mali Çözüm Dergisi, Sayı: 60, 33-42.

ÇÖKER, Fikret. (2007). Açıklamalı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve İkincil Mevzuat. Ankara: YEKÜD Yayını.

DABBAĞOĞLU, Kadir (2007). “İç Kontrol Sistemi”, Mali Çözüm Dergisi, Sayı: 82, 1591

DEMİRBAŞ, Mahmut (2005). “İç Kontrol ve İç Denetim Faaliyetlerinin Kapsamında Meydana Gelen Değişimler”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 7, 167-188.

ELDER, Randal J.; Mark S. BEASLEY and Alvin A. ARENS. (2010). Auditing and Assuarance Services An Integrated Approach, Thirteenth Edition, Pearson Education Inc., New Jersey.

ELİTAŞ, Cemal. (2004). “İç Denetçinin Verdiği Raporların Üst Yönetim Tarafından Değerlendirilmesi”, Mali Çözüm Dergisi, Ekim-Kasım-Aralık, Sayı: 69, 2202

ERDOĞAN, Melih. (2001). Denetim, Eskişehir.

GALLOWAY, David, A. (2006). “Internal Auditing: A Guide for The New Auditor”, İkinci Baskı, Institute of Internal Auditors.

GÖNEN, Seçkin. (2009). “İç Kontrol Sisteminin Unsurlarından Kontrol Ortamının İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma”, Muhasebe ve Bilim Dünyası Dergisi, Cilt: 11, Sayı: 1, 189-217.

İBİŞ, Cemal ve ÇATIKKAŞ, Özgür. (2012). “İşletmelerde İç Kontrol Sistemine Genel Bakış”, Sayıştay Dergisi, Nisan-Haziran, Sayı: 85, 95-121.

KALKINOĞLU, Mehmet. (2003). “İç Kontrol Sistemi”, Vergi Dünyası, Sayı: 265, 70-78.

KARACAER, Semra ve Nurettin İBRAHİMOĞLU. (2003). “İşletme Yönetiminde Muhasebe Bilgi Sistemi, İç Kontrol, Verimlilik İlişkisi ve Önemi”, H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 21, Sayı:1, 211-228.

KAVAL, Hasan. (2005). Muhasebe Denetimi: Uluslararası Finansal Raporlama Standartları Uygulama Örnekleriyle, 2. Baskı, Gazi Kitabevi, Ankara.

KEPEKÇİ, Celal. (2004). Bağımsız Denetim. Genişletilmiş 5. Baskı, Avcı Ofset Matbaacılık.

KESKİN, Duygu A. (2006). İç Kontrol Sistemi Kontrol Öz Değerlendirme. 1. Baskı. İstanbul: Beta Basım A.Ş.

KIR, Hüseyin. (2009). “5018 Sayılı Kanun Çerçevesinde İç Kontrol, Mahalli İdarelerde Gelinen Nokta ve Çözüm Önerileri”, Mali Hukuk Dergisi, Sayı: 141, 18-25.

KOÇAK, S.Y. ve T. Kavakoğlu. (2010). İl Özel İdarelerinde İç Denetim Sisteminin Değerlendirilmesine İlişkin Bir Araştırma, Nisan-Haziran, Sayı: 77, 119-148.

KORKMAZ, Umut. (2007). “Kamuda İç Denetim (I)”, Bütçe Dünyası, Cilt: 2, Sayı: 25, 4

KÖROĞLU, Çağrı ve T. Uçma. (2006). “İşletmelerdeki İç Kontrol Sisteminin Etkinliği ve Dış Denetimdeki Önemi”, Mevzuat Dergisi. Temmuz, Yıl: 8, Sayı: 103.

MEMİŞ, M.Ü. (2008). “Etkin ve Başarılı Bir İç Denetim İçin Gerekli Koşullar”, Mali Çözüm Dergisi, Ocak-Şubat, Sayı: 85. 75-91.

MİDYAT, Cemil Sabri. (2007).”Teftiş ve Geleneksel Denetimden İç Denetime: Yapılan Düzenlemeler, Sorunlar ve Tereddütlü Hususlara İlişkin Değerlendirmeler (I)”, Mali Hukuk Dergisi, Yıl: 22, Sayı: 129, 11-16.

MOELLER, Robert (2009). Brink’s Modern Internal Auditing: A Common Body of Konowledge, Seventh Edition, John Willey&Sons Inc., United States of America.

ÖNDER, M. Fahrettin. (2008). “Türk Hukukunda İç Denetim ve Uluslararası Standartlara Uyum”, Ankara: Asil Yayın Dağıtım.

ÖZEREN, Baran. (2000). İç Denetim Standartları ve Mesleğin Yeni Açılımları. http://www.sayistay.gov.tr/yayin/yayinicerik/aras08icdenetimstandart.pdf (Erişim Tarihi: 02.04.2009).

REDİNG, Kurt F.; Paul J. SOBEL, Urton L. ANDERSON vd., (2009). Internal Auditing: Assurance & Consulting Services, Second Edition, The Institute of Internal Auditors Research Foundation.

RİTTENBERG, Larry E.; Karla M. JOHNSTONE ve Audery A. GRAMLİNG (2010). Auditing a Business Risk Approach, 7th Edition, Nelson Education Ltd., Canada.

SOYDAN, Kubilay. (2008). “İç Denetim Nedir?”, Orman Mühendisliği Dergisi, Sayı: 1-23, 37-41.

SUYONO, E. ve Hariyanto, E., Relationship Between Internal Control, Internal Audit, and Organization Commitment with Good Governance: Indonesian Case. http://www.wbiconpro.com/106-Suyono.pdf (Erişim Tarihi: 08.10.2012).

T.C. Maliye Bakanlığı İç Denetim Koordinasyon Kurulu, (2012), “Kamu İç Denetim Rehberi”, http://www.idkk.gov.tr/Sayfalar/Mevzuat/Ucuncul%20Duzey%20Mevzuat/Kam uIcDenetimRehberi.aspx (Erişim Tarihi: 04.11.2012).

TEKİN, Tahir (2006). “İç Kontrol Sistemi ve İç Denetim”, Yerel Yönetim ve Denetim, Cilt: 11, Sayı: 7, 12-18.

UNEGBU, A. O. Ve Kida, M. I. (2011). Effectiveness of Internal Audit as Instrument of Improving Public Sector Management. Emerging Trends in Economics and Management Sciences. Cilt: 2, Sayı: 4, 304-309.

UZAY, Şaban (1999). İşletmelerde İç Kontrol Sistemini İncelemenin Bağımsız Dış Denetim Karar Sürecindeki Yeri ve Türkiye’deki Denetim Firmalarına Yönelik Bir Araştırma, Sermaye Piyasası Kurulu. Yayın No: 132, Ankara.

UZAY, Şaban (2009). Denetim Süreci ve Aşamaları, In: Muhasebe Denetimi, (Edit: Seval Kardeş Selimoğlu ve Şaban Uzay), Ankara: Gazi Kitabevi, 65-119.

UZUN, A. Kamil. (2009a). “Kamu Yönetiminde İç Kontrol ve İç Denetim Yaklaşımı”, Denetişim Dergisi, Sayı: 3, 59-65.

UZUN, A. Kamil. (2009b). Şirketlerde İç Kontrollerin Yeterliliğinde İç Denetimin Rolü, Active, Kasım-Aralık, Yıl: 12, Sayı: 62, 51-56.

UZUN, A. K. ve Yurtsever, G. (2009). Kriz Yönetiminde İç Denetimin Rolü. http://www.denetimnet.net/Pages/kriz_ic_denetim.aspx (Erişim Tarihi: 02012).

YERELİ, Ayşe N ve Burak ÖZDOĞAN. (2009). Genel Kabul Görmüş Denetim Standartlarının Türkiye Açısından Değerlendirilmesi, Celal Bayar Üniversitesi Matbaası, Manisa.

YILANCI, Münevver. (2006). İç Denetim: Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi İşletmesi Üzerine Bir Araştırma, 2. Baskı, Eskişehir: Nobel Yayın Dağıtım.

YURTSEVER, Gürdoğan. (2008). Bankacılığımızda İç Kontrol, İstanbul: Türkiye Bankalar Birliği, Yayın No: 256.

WARREN, Carl S.; James M. REEVE ve Philip E. FESS. (2002). Financial & Managerial Accounting, Seventh Edition, South-Western.

“5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu”, Resmi Gazete, Sayı: 25326, Tarih: 2003.

“İç Denetçilerin Çalışma Usul Ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik (İDÇUEY)”, Maliye Bakanlığı, İç Denetim Koordinasyon Kurulu, T.C. Resmi Gazete, Sayı: 26226. Tarih: 12 07 2006. http://www.coso.org/documents/Internal%20Control-Integrated%20Framework.pdf (Erişim Tarihi: 10.10.2012).

İç Kontrol ve Ön Mali Kontrol Sistemi, http://www.google.com.tr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=136&cad=rja&ved=0 CEMQFjAFOIIB&url=http%3A%2F%2Fstrateji.erciyes.edu.tr%2Fduyurular%2Fi%25C3%25 A7%2520kontrol%2520ve%2520%25C3%25B6n%2520mali%2520kontrol%2520Makale.doc

&ei=uIV1UIaWBLGO4gSUsoHAAw&usg=AFQjCNGOCtuTCBKNeXqRL2wVFdNAz8egc A&sig2=Hiuw5hvR0c09G_vIiFPk4w (Erişim Tarihi: 11.09.2012).