Türkiye’de Özelleştirmenin Maliyetler Üzerine Etkisi: Konya Şeker Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Örneği

Selami GÜNEY
4.967 1.724

Öz


ELLEŞTİRMENİN MALİYETLER ÜZERİNE ETKİSİ: KONYA ŞEKER SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ ÖRNEĞİ Selami GÜNEY ÖZ Türkiye’de özelleştirme olgusunun ortaya çıkmasındaki en önemli etken Devlet tarafından kurulan ya da çoğunluk sermayesi Devlete ait olan ve Devlet eliyle idare edildiği için Kamu İktisadi Teşekkülleri (KİT) olarak adlandırılan teşebbüslerin üretim maliyetlerinin yüksek olmasıdır. KİT’lerin kamu maliyesi üzerinde oluşturduğu yüksek kamu borç açığı kamu maliyesinin açık vermesine neden olur. Türkiye’de 2011 yılında KİT’lerin kamu üzerinde oluşturduğu kamu borç açığı 1.971.600.000.000,- TL olarak gerçekleşmiştir. KİT’lerin stok borç oranına baktığımızda durum yine hiç iç açıcı görülmemektedir. Yine KİT’lerin stok borçları ise 38.600.000.000,- TL düzeyindedir. Oluşan bu rakamlar nedeniyle geçmişten günümüze kadar gelinen süreçte KİT’lerin kamu üzerinde bir yük olması ve sürekli kamunun borç açığı vermesine neden oluşturması ciddi bir sorun haline gelmiştir. Çalışmada 1992 yılından önce Kamu İktisadi Teşebbüsü olarak Devlet adına üretim yapan Konya Şeker Sanayi Ticaret ve Sanayi A.Ş’nin özelleştirilmeden önceki ve özelleştirildikten sonraki maliyetleri karşılaştırılmıştır. Karşılaştırılmada Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş’nin 1992 bilanço verileri ile 2010 yılı bilanço verileri kullanılmıştır. KİT’lerin özelleştirmeden önceki mali boyutu ile özelleştirildikten sonraki mali boyutu arasında oluşan farklılıklar finansal açıdan değerlendirilip sonuca gidilmiştir. Sonuç olarak özelleştirilme sonrasında Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş’nin satış gelirlerinde %1000 artış ve karının da %300 artış gerçekleştirdiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle KİT’lerin özelleştirilmesi kamu üzerindeki borç stokunun ve kamu borç açığın önlenmesinde etkili bir yapılanma şeklini oluşturduğunu söyleyebiliriz.

Anahtar kelimeler


KİT, Finansman, Stok, Kar, Zarar, Özelleştirme, Kamu

Tam metin:

PDF

Referanslar


AKTAN, C.C; (1993); “Posta ve Telekomünikasyon Hizmetlerinde Yeniden Yapılanma ve Özelleştirme Uygulamaları (ABD ve İngiltere Örnekleri)”, İktisat İşletme ve Finans Dergisi, Yıl:8, Sayı: 92–93

ALTUĞ, O., (1999); “Maliyet Muhasebesi” Türkmen Kitabevi,12. Baskı, İstanbul

BANAR, K., (2008); “Maliyet Muhasebesi” Anadolu Üniversitesi Yayını, yayın No,1524, Eskişehir

BÜYÜKMİRZA, H. K., (2010); “ Maliyet ve Yönetim Muhasebesi” Gazi Kitabevi Tic.Ltd. Şti, Baskı, Ankara

DEMİR, O., (2000); “Özelleştirmenin Gerekçeleri ve Engelleri” Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 1, s-1-18

EMİR, M – TOKSOY, D.(1993) “Özelleştirmenin Amaçları ve Türkiye’deki Uygulama Sonuçları Üzerine Bir Değerlendirme”,TMMOB A1 Sayani Kongresi Bildirileri, Ankara

KEPENEK, Y., (1990); 100 Soruda Türkiye’de Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) , Gerçek Yayınevi, İstanbul

ORKUNOĞLU, F. I., (2010); “Özelleştirme ve Alternatifleri”, Akademik Bakış Dergisi, Sayı.22, ss.1-22

ÖZTÜRK, N., (2002); “Özelleştirme Ders Notları” Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu, Ankara

ŞAYLAN, G., (1998); “Devletin Yeniden Yapılanması, Türkiye’de Bunalım ve Demokratik Çıkış Yolları”,Türkiye Bilimler Akademisi Proje Raporu, s. 160. ŞENER, H. E., (2000);“Kuramsal Açıdan Postmodern Kamu Yönetimi ”Demokrasi Kuşağı için Girişim Dergisi, No: 1-2, s.13-28

TÜMER, E. Ö., (2004); “Türkiye’de Özelleştirmenin Ücret ve İstihdam Üzerine Etkisi” Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çalışma Ekonomisi Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara

YANARDAĞ M.Ö; SÜSLÜ B., “ Türkiye’de Özelleştirmenin Nedenleri ve Uygulamaları” Mevzuat Dergisi, Yıl:5, Sayı:55, ss. 1–15 YARALIOĞLU, K., (1990); “Özelleştirme ve Türkiye’ deki Uygulamalar”, DEÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1990,Cilt 5, Sayı 2, s. 451-465

YILMABAŞAR,E., (2012); http:// www. Ortam Gazetesi. com/ printa. php? col= 106&art= 1882, 23.01.2012 http://www.konyaseker.com.tr/?sayfa=icerik&pgid=166&text=166 07.02.2012 http://www.nber.org/chapters/c10182.pdf http://www.cgdev.org/content/publications/detail/2759/ http://actrav.itcilo.org/actrav-english/telearn/global/ilo/frame/privaf.htm http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=9709 http://www.aucc.ca/_pdf/english/programs/cepra/carruthers_slides.pdf http://www.cfr.org/publication/10682/ http//www.oib.gov.tr.9.11.2012 program uygulamalar/yıllara göre 9.11.2012